Akka qaama hojii kanaatti namoonni 4500 ol to’annoo jala oolaniiru. Mootummaan naannichaa hojiin kun milishoota Faanoo irratti osoo hin taane “yakkamtoota” maqaa Faanootiin socho’an irratti akka ta’e irra deebi’ee mirkaneesse ture. Haa ta’u malee, namoota baay’ee naannichaa biratti, labsiin kuni fi gochi mootummaan akka tarkaanfii ‘Amhara Ethno-nationalist’ irratti fudhatameetti hubatameera.
Maxxansi kun haala kana fayyadamuun kan maxxanfame yoo ta’u, HaqCheek suuraan barreeffama kana keessatti fayyadame gabaasa bara 2015 websaayitii tokko irratti mata duree “Duguuggaa Sabaa fi Duguuggaa Sanyii Itiyoophiyaa(Ethnic Based Massacre & Genocide Of Ethiopia) (2003 – 2018)” jedhuun maxxanfame irraa akka ta’e argateera.
Kanaafuu, HaqCheek suuraan barrefama kana deeggaruuf itti fayyadaman dulloomaa ta’uu isaa fi oduu maxxansichi gabaase waliin kan wal hin qabanne ta’uu isaa mirkaneessee, SOBA jedhee ramadeera.
Himata kana deeggaruuf barreeffama afaan Tigiriiffan barreeffame suuraa iskiriinii dhiyeessera.
Haa ta’u malee, HaqCheck barreeffamicha ilaalee,qondaaltonni nageenyaa Eertiraa qaamolee sadan eeraman kanneen dhiheenya kana mari’atanii fi waliin hojjechuuf walii galan ifa godheera jedhu akka hin agarsiifne mirkaneessera.
HaqCheek barreeffama kana mirkaneessuu fi dhiisuu isaa qorachuuf suuraa iskiriinii kana ilaaleera. Suuraan kun barreeffama Feesbuukii Caamsaa 23, 2022 ALA maxxanfame irraa kan fudhatame yoo ta’u, Maxxansi Feesbuukii kun fuula maqaan isaa ‘Center for Research and Documentation’ jedhamu, oduu fi websaayitii midiyaaf kan qophaa’edha. Fuulli kun odeeffannoo maddoota isaa ta’an irraa arganne jechuun marii toora interneetii irratti hoggantoonni olaanoo TPLF, Itiyoo Forum, Itiyoo 360, fi miseensonni Dijiitaalaa Wayyaanee irratti hirmaatan hima.
Fuulli kun odeeffannoo kana akka maddoota isaa ta’an irraa argate hima malee akka maxxansi tiwiitaraa irra jiru jedhutti qondaaltota nageenyaa Eertiraa irraa akka hin taane barreessera.
Akka oduu BBC Afaan Amaaraa Caamsaa 8 ALA ibsutti, humnoonni Tigraay naannolee Eertiraa waliin daangessan irratti haleellaa meeshaa waraanaa cimaa banuun isaa ni yaadatama. Waraana yeroo gabaabaaf taasifamu ture.
Maxxansi kun haala kanaan kan qoodame, oduu TPLF karaa Badmee fi Raamaa waraana banuu gabaase deeggaruuf yaadameeti.
However, HaqCheck can realize through its inspection that the image is not of a recent incident and was taken from a publication made years ago. The image was taken in Mar 1999 from a website that used a picture in the article entitled “Remembering the Eritrea-Ethiopia Border War”.
Haa ta’u malee, HaqCheck suuraan kun taatee dhiheenya kanaa akka hin taanee fi maxxansa waggoota dura hojjetame irraa kan fudhatame ta’uu isaa sakatta’iinsa isaatiin hubachuu danda’era. Suuraan kun kan fudhatame, sadaasa 1999 websaayiitii barruu mata duree “Yaadachuu Waraana Daangaa Eertiraa fi Itoophiyaa” jedhu keessatti suuraa fayyadame irraa kan fudhatamedha.
Duubbee kanaan daangaa naannoo Amaaraa fi Tigraay gidduutti weerarri raawwatameera jechuun barreeffamni Telegram tokko bahe. Barreeffamni kun himannaa kana mirkaneessuuf jecha suuraa fayyadameera.
Haa ta’u malee, HaqCheck suuraan kun kan durii akka ta’ee fi himannaa kana akka hin mirkaneessine mirkaneessee jira.Suuraan kun waggoota kurnan lama dura yeroo waraana daangaa Itoophiyaa fi Eertiraa kan kaafame yoo ta’u, bara 2019 maxxanfame. Barreeffama waa’ee jijjiirama hariiroo Itoophiyaa fi Eertiraa waraana daangaa irraa kaasee hanga walitti dhiyeenya tibbanaatti barreeffame keessatti fayyadameera.